Hormonen werken als sleutels in sloten. Estradiol past in oestrogeenreceptoren die overal in je lichaam zitten: in borstweefsel, de baarmoeder, de hersenen, je botten en je vetweefsel. Hormoonverstorende stoffen, of EDC’s, zijn stoffen die die signalen verstoren. Sommige, de xeno-oestrogenen, lijken qua vorm zo sterk op oestrogeen dat ze zelf aan de receptor binden. Andere blokkeren hem, of veranderen hoe hormonen aangemaakt, vervoerd of afgebroken worden.¹ Ftalaten, bisfenolen, parabenen en verschillende chemische UV-filters horen allemaal bij die groep.

Wat ze zo lastig maakt: hormonen werken in piepkleine concentraties. Bij EDC’s vonden onderzoekers keer op keer effecten bij lage doses, en dosis-responscurves die geen rechte lijn vormen: soms doet een lage dosis iets wat een hogere niet doet.² “De dosis maakt het gif” is hier niet het hele verhaal.

Het weefsel van je vagina en vulva is een slijmvlies: dun, vochtig, rijk aan bloedvaten, en zonder de dikke beschermende buitenlaag van de rest van je huid. Precies daarom gebruikt de geneeskunde het om medicatie toe te dienen. Wat daar opgenomen wordt, komt rechtstreeks in je bloed, zonder eerst langs de lever te passeren zoals bij wat je inslikt.³

Denk nu aan een tampon: uren aan een stuk, meerdere keren per dag, een paar dagen per maand, zo’n veertig jaar lang. Onderzoek vond ftalaten, bisfenolen en parabenen in maandverband en tampons,⁴ vluchtige stoffen gelinkt aan parfum in geparfumeerde producten,⁵ en in een analyse van 30 tampons uit 2024 meetbare hoeveelheden van alle 16 onderzochte metalen, met lood in elke tampon.⁶ Hoeveel daarvan echt vrijkomt en opgenomen wordt, is nog niet onderzocht. Dat is het eerlijke gat. Maar het is reden genoeg om een tampon te kiezen waarvan je weet wat erin zit.

Vers menstruatiebloed ruikt naar heel weinig, hooguit wat metaalachtig door het ijzer. De sterke geur die velen van ons met hun regels associëren, ontstaat wanneer bloed urenlang tegen plastic laagjes zit die warmte en vocht vasthouden: de ideale plek voor bacteriën om het af te breken. Het antwoord van de industrie was parfum. Dat verbergt de geur zonder de oorzaak op te lossen, en legt extra chemicaliën net tegen je vulva.

“Parfum” op een etiket mag wettelijk staan voor tientallen stoffen die niet vermeld worden. Toen onderzoekers geparfumeerde producten analyseerden, gaf elk product gemiddeld 17 vluchtige stoffen af; van de 133 verschillende stoffen die ze vonden, staan er 24 geklasseerd als giftig of gevaarlijk, en bijna geen enkele stond op het etiket.⁷ Synthetische geuren bevatten vaak ftalaten zoals DEP, om een geur langer te laten blijven hangen. Ademend katoen en helemaal geen parfum: dat is de eenvoudigere oplossing.

Geen enkele tandpasta of geen enkel maandverband is op zich het probleem. Wat telt, is je totale lichaamsbelasting: de som van veel kleine blootstellingen. Tandpasta ’s ochtends, zonnecrème ’s middags, wasmiddel in je lakens, een vaatwastablet en een geurkaars ’s avonds. Biomonitoring toont dat de meesten van ons verschillende van die stoffen tegelijk in hun lichaam dragen, en mengsels kunnen samen effect hebben, zelfs als elke stof apart onder haar eigen drempel blijft.¹

Een groot deel van de opkuis gebeurt in je lever. Via fase I- en fase II-ontgifting, vooral glucuronidering en sulfatering, maakt ze die stoffen wateroplosbaar zodat je ze kan uitscheiden. Dat zijn precies dezelfde routes die je lichaam gebruikt om je eigen oestrogeen af te voeren. Een zwaardere chemische belasting betekent meer verkeer op dezelfde wegen. Minderen wat er binnenkomt, is het stuk dat jij in handen hebt.

Elvou vertrekt van de ingrediëntenlijst, niet van de verpakking. Hun tampons en maandverband zijn gemaakt van 100% GOTS-gecertificeerd biologisch katoen, ongeparfumeerd, zonder rayon of viscose in de absorberende kern, en de tampons worden zonder chloor gebleekt. Hun tandpasta is fluoridevrij, met hydroxyapatiet, het mineraal waar je tandglazuur grotendeels uit bestaat, en dat in een klinische studie bij kinderen even goed beschermde tegen beginnende cariës als een fluoridetandpasta.⁸ Hun zonnecrème gebruikt niet-nano zinkoxide, een mineraal filter dat op je huid blijft, in plaats van chemische filters zoals oxybenzon, dat in een klinische studie in het bloed terechtkwam, ver boven de grens die de Amerikaanse FDA toelaat zonder bijkomend veiligheidsonderzoek.⁹ En de was- en vaatwasstrips reinigen zonder SLS of synthetisch parfum.

En dan is er wat je binnenkrijgt: een whey van grasgevoerde Alpenkoeien, met niets erbij behalve echte vanille, geen stevia, geen zoetstoffen, en een grasgevoerde rundercollageen. Eerlijk: van de zuiverste en beste die ik ooit probeerde.